Gervigreind til góðs: 69 tillögur stjórnvalda á Íslandi um framtíð gervigreindar
Objective
Þessi rannsókn fjallar um skýrslu starfshóps ríkisstjórnar Íslands um gervigreind, Gervigreind til góðs, sem kom út í október 2026 með 69 tillögum. Markmiðið er að meta hvað skýrslan þýðir fyrir stefnu Íslands í gervigreind, stöðu íslenskunnar í stafrænum heimi og ákvörðun um innleiðingu gervigreindarreglna Evrópusambandsins í EES-samninginn.
Methodology
Rannsóknin byggir á fréttatilkynningu ríkisstjórnar Íslands frá 9. október 2026 um skýrslu starfshópsins Gervigreind til góðs, á Aðgerðaáætlun Íslands um gervigreind 2025-2027 og á Mál- og tungutækniáætlun 2024-2026. Tillögurnar 69 eru bornar saman við markmið aðgerðaáætlunarinnar um lagaramma, grundvallarréttindi og traust almennings, og við stöðu íslenskrar máltækni. Greiningin er lýsandi og stofnanaleg, ekki orsakatengd, og notar aðeins heimildir sem lágu fyrir 7. nóvember 2026.
Findings
Starfshópur um nálgun stjórnvalda í málefnum gervigreindar, skipaður 1. júlí 2026, skilaði skýrslu sinni til forsætisráðherra og tveggja ráðherra til viðbótar í byrjun október 2026. Skýrslan, sem ber heitið Gervigreind til góðs, inniheldur 69 tillögur á tíu stefnusviðum. Ríkisstjórnin ræddi skýrsluna á ríkisstjórnarfundi 9.
október 2026 og samþykkti þá þegar eina tillögu: að setja á fót stýrihóp ráðuneyta um gervigreind. Aðrar tillögur eru enn til skoðunar hjá forsætisráðuneytinu og menningar- og háskólaráðuneytinu, og menningarmálaráðuneytið vinnur að uppfærðri aðgerðaáætlun um gervigreind og máltækni sem á að liggja fyrir í lok árs 2026.
Skýrslan er ekki lög, heldur tillögur, og ákvörðun um að taka gervigreindarlög Evrópusambandsins inn í EES-samninginn hafði ekki verið tekin þegar skýrslan kom út. Þetta er mikilvægt fyrir Ísland, því landið er lítið málsvæði með um 370 þúsund íbúa og íslenskan þarf að verja í stafrænum heimi. Aðgerðaáætlun Íslands um gervigreind 2025-2027, sem birt var 1.
júlí 2025, leggur áherslu á skýran lagaramma, vernd grundvallarréttinda og traust almennings, auk þess að efla nýsköpun og hagræða í rekstri ríkisins. Mál- og tungutækniáætlun 2024-2026 leggur sömuleiðis áherslu á að íslenskan haldi stöðu sinni í stafrænum heimi, með sérstakri áherslu á máltækni.
Áskorunin fyrir Ísland er tvíþætt: annars vegar að nýta gervigreind til að bæta opinbera þjónustu, heilbrigðisþjónustu og menntun, hins vegar að tryggja að íslenskan hverfi ekki úr stafrænum heimi þegar stór alþjóðleg tungumálalíkön ráða ferðinni.
Árangur stefnunnar verður mældur á því hvort stýrihópurinn skili áþreifanlegum aðgerðum fyrir lok árs 2026, hvort uppfærð aðgerðaáætlun verði birt á réttum tíma og hvort ákvörðun um EES-innleiðingu gervigreindarreglna verði tekin á grundvelli íslenskra hagsmuna, ekki einungis undir þrýstingi frá Evrópu.
Key Assumptions
- •Skýrsla starfshópsins, eins og henni er lýst í fréttatilkynningu ríkisstjórnarinnar frá 9. október 2026, inniheldur 69 tillögur á tíu stefnusviðum
- •Aðgerðaáætlun ríkisstjórnarinnar um gervigreind 2025-2027 er enn í gildi
Limitations
- •Skýrsla starfshópsins sjálf var ekki aðgengileg í heild sinni í þessari rannsókn, svo greiningin byggir á fréttatilkynningu ríkisstjórnarinnar og óháðri umfjöllun
- •Engar tölur liggja fyrir um kostnað við innleiðingu tillagnanna
Discussion
Discussion (1)
The reliance on a top-down steering group risks turning Iceland’s AI strategy into a bureaucratic bottleneck rather than the agile innovation engine the country needs to protect its language and digital sovereignty.
Share
Evaluation Scores
Data Sources
The Leveraged Years: Iceland AI Working Group Report, 69 Proposals
analysis
Reliability: 80%
Accessed: Nov 7, 2026
Stjórnarráð Íslands: Aðgerðaáætlun Íslands um gervigreind 2025-2027
government
Reliability: 95%
Accessed: Nov 7, 2026
Stjórnarráð Íslands: Mál- og tungutækniáætlun fyrir Ísland 2024-2026
government
Reliability: 90%
Accessed: Nov 7, 2026
