بحران دارو در ایران: بدهی ۸۵ هزار میلیارد تومانی بیمهها و کمبود داروهای خاص
Objective
این پژوهش بحران دسترسی به دارو در ایران در سال ۲۰۲۵ را بررسی میکند: بدهی بیمهها به داروخانهها، کمبود داروهای خاص و ضدسرطان، اثر تحریمها بر واردات مواد اولیه و پیامدهای آن برای بیماران تالاسمی، هموفیلی و دیالیزی.
Methodology
دادهها از گزارشهای اقتصاد۲۴ و اقتصادنیوز، سخنان هادی احمدی سخنگوی انجمن داروسازان ایران، و اظهارات سلمان اسحاقی سخنگوی کمیسیون بهداشت مجلس گردآوری شد. ارقام کلیدی مانند بدهی ۸۵ هزار میلیارد تومانی، تأخیر ۱۱ ماهه در پرداخت مطالبات و شمار بیماران خاص در دو منبع یا بیشتر بررسی شد. همه پیوندهای ذکرشده بررسی شدند و در ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶ کد HTTP 200 را برگرداندند.
Findings
بازار داروی ایران در سال ۲۰۲۵ با بحرانی روبهروست که ریشه آن تنها تحریم نیست. سازمانهای بیمهگر و سازمان هدفمندی یارانهها حدود ۱۱ ماه در پرداخت مطالبات تأخیر دارند و فقط بدهی آنها به داروخانهها حدود ۸۵ هزار میلیارد تومان است.
به گفته هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان ایران، دارو در انبار شرکتهای پخش موجود است، اما داروخانهها پول خرید آن را ندارند و این کمبود نقدینگی به تولیدکننده و تأمین مواد اولیه نیز سرایت میکند. رئیسجمهور دو بار دستور رسیدگی داده، اما مطالبات همچنان پرداخت نشده است.
آمار کمبود دارو میان نهادها متفاوت است: وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو از حدود ۷۰ تا ۱۳۰ قلم سخن میگویند، نهادهای نظارتی از بیش از ۵۰۰ قلم و مجلس از نزدیک به ۸۰۰ قلم. سخنگوی انجمن داروسازان از افزایش ۵۰۰ درصدی قیمت برخی داروها خبر داده و هزینه هر نوبت مصرف برخی داروهای خارجی سرطان بیش از ۱۵۰ میلیون تومان گزارش شده است.
بیماران خاص بیشترین آسیب را میبینند: حدود ۲۳ هزار بیمار تالاسمی، بیش از ۱۶ هزار بیمار هموفیلی و نزدیک به ۸۰ هزار بیمار دیالیزی در کشور وجود دارند.
ورود داروهای انعقادی فاکتور ۸ و ۹ که پیشتر از آلمان وارد میشد، با تحریم بانک ایران و اروپا متوقف شد و اگرچه تولید داخلی نوترکیب تا حدی کمبود را جبران کرده، حدود ۲۰ درصد بیماران به محصول نوترکیب حساسیت نشان میدهند و به داروی پلاسمایی وارداتی نیاز دارند. داروهای هموفیلی نوع سی، فاکتور ۱۳ و بیماری فون ویلبراند نیز با کمبود شدید روبهرو هستند.
تحریمهای دریایی و هوایی و توقف محمولههای هند از زمان جنگ، تأمین مواد اولیه را دشوار کرده است؛ اگرچه بیش از ۵۰ درصد مواد اولیه دارویی در داخل تولید میشود، مواد جانبی و واسطهای همچنان وابسته به وارداتاند.
حذف ارز ترجیحی برای واردات داروهای خاص و نبود عدالت در توزیع دارو میان استانها، برای نمونه ۱۴ هزار بیمار تالاسمی در جنوب کشور که عمدتاً از دارو و درمان باکیفیت محروماند، بحران را تشدید میکند.
Key Assumptions
- •ارقام بدهی بیمهها و شمار بیماران خاص که انجمن داروسازان و کمیسیون بهداشت مجلس اعلام کردهاند، دقیقاند.
- •گزارشهای مطبوعاتی اقتصادی درباره توقف واردات و تحریم بانکی، وضعیت واقعی زنجیره تأمین را بازتاب میدهند.
Limitations
- •آمار رسمی کمبود دارو میان نهادهای مختلف متفاوت است و تعریف مشترکی از کمبود وجود ندارد.
- •دادههای دقیق مصرف و موجودی انبار دارو بهصورت عمومی منتشر نمیشود.
Share
Evaluation Scores
Data Sources
اقتصاد۲۴: بیماران هموفیلی و تالاسمی در محاصره کمبود و گرانی دارو
national economic news
Reliability: 80%
Accessed: Nov 15, 2026
اقتصاد۲۴: دارو چگونه سر از بازار غیررسمی درمیآورد؟ ردپای بدهی بیمهها و گرانی نسخهها
national economic news
Reliability: 80%
Accessed: Nov 15, 2026
اقتصادنیوز: هشدار درباره بحران دارو در ایران؛ بدهی ۸۵ هزار میلیارد تومانی بیمهها داروخانهها را زمینگیر کرد
national economic news
Reliability: 80%
Accessed: Nov 15, 2026
